ปัญหาเรื่อง “คน” ในองค์กรไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะวันที่ปัญหาระเบิดออกมาเท่านั้น แต่หลายครั้งจุดเริ่มต้นของปัญหาอาจมาจากพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ และค่อย ๆ สะสมจนกลายเป็นความท้าทายที่ส่งผลต่อทั้งทีมและองค์กร
ด้วยเหตุนี้ การทำความเข้าใจ พฤติกรรมมนุษย์ จึงเป็นอีกหนึ่งทักษะสำคัญสำหรับผู้บริหารและผู้นำยุคใหม่ โดยเฉพาะในโลกการทำงานที่มีความเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
ในคลาสที่ 6 Session 1 ของหลักสูตร PEM#4 – Psychology for Effective Management ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ในหัวข้อ “Understanding Human Behavior for Adaptive Leadership” หรือ “การเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์สำหรับผู้นำที่ต้องปรับตัวในโลกที่เปลี่ยนแปลง” โดย ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา นักอาชญาวิทยาเชิงจิตวิทยาและพฤติกรรมอาชญากร
ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา กับการเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์ในองค์กร
สำหรับ ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา การทำความเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์ไม่ได้หมายถึงการพยายาม “จับผิดคน” หรือมองหาความผิดปกติของบุคลากรในองค์กร
แต่เป็นการช่วยให้ผู้นำสามารถมองเห็นพฤติกรรมต่าง ๆ อย่างละเอียด มีเหตุผล และอยู่บนพื้นฐานของสิ่งที่เกิดขึ้นจริง
เพราะในองค์กร พฤติกรรมของแต่ละคนมีความแตกต่างกัน ทั้งจากบุคลิก ประสบการณ์ วิธีคิด แรงจูงใจ และบริบทในการทำงาน ดังนั้น สิ่งที่ผู้นำมองว่าเป็น “ปัญหา” อาจไม่ได้เป็นปัญหาเสมอไป
ในทางกลับกัน พฤติกรรมบางอย่างที่ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก อาจเป็นสัญญาณที่ผู้นำควรให้ความสนใจ หากพฤติกรรมนั้นเกิดขึ้นซ้ำ ๆ และเริ่มส่งผลกระทบต่อบุคคลอื่นหรือองค์กร
เมื่อไรที่ผู้นำควร “เชื่อใจ” และเมื่อไรควร “ตรวจสอบ”
หนึ่งในประเด็นสำคัญจาก Session ของ ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา คือการสร้างสมดุลระหว่าง “ความไว้วางใจ” กับ “การตรวจสอบ”
การบริหารคนไม่สามารถใช้ความระแวงเป็นพื้นฐานได้ เพราะหากผู้นำมองทุกคนด้วยความไม่ไว้วางใจ อาจส่งผลต่อบรรยากาศการทำงานและความสัมพันธ์ภายในทีม
ขณะเดียวกัน การไว้วางใจโดยไม่มีการตรวจสอบเลย ก็อาจทำให้องค์กรมองข้ามสัญญาณบางอย่างที่ควรได้รับการพิจารณา
ดังนั้น สิ่งสำคัญจึงอยู่ที่ Judgment หรือความสามารถในการใช้ดุลยพินิจของผู้นำ
ผู้นำจำเป็นต้องพิจารณาจากข้อมูล พฤติกรรม และข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจริง มากกว่าการตัดสินจากความรู้สึกส่วนตัวหรือความเชื่อเดิมที่มีต่อบุคคลนั้น
ไม่ใช่การ “อ่านคน” แต่คือการพัฒนา Judgment ของผู้นำ
สิ่งที่ผู้บริหารสามารถนำกลับไปจากห้องเรียน PEM จึงไม่ใช่สูตรสำเร็จในการอ่านพฤติกรรมมนุษย์ หรือวิธีตัดสินว่าใครเป็น “คนดี” หรือ “คนมีปัญหา”
แต่คือการพัฒนา Judgment ในการบริหารคน ให้ละเอียดและรอบคอบมากขึ้น
แนวคิดดังกล่าวช่วยให้ผู้นำสามารถตั้งคำถามกับสิ่งที่เกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสม เช่น
- พฤติกรรมนี้เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว หรือเกิดขึ้นซ้ำ ๆ?
- สิ่งที่เกิดขึ้นส่งผลกระทบต่อทีมและองค์กรหรือไม่?
- เรากำลังตัดสินจากข้อเท็จจริง หรือจากความรู้สึกส่วนตัว?
- มีข้อมูลเพียงพอสำหรับการตัดสินใจหรือยัง?
- ความไว้วางใจที่มีอยู่ ควรมาพร้อมกับการตรวจสอบในระดับใด?
คำถามเหล่านี้ช่วยให้ผู้นำไม่รีบด่วนสรุป และสามารถจัดการกับสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างมีเหตุผลมากขึ้น
มองเห็นสัญญาณก่อนปัญหาจะกลายเป็นวิกฤต
ปัญหาในองค์กรจำนวนไม่น้อยไม่ได้เกิดขึ้นแบบฉับพลัน แต่ค่อย ๆ ก่อตัวจากพฤติกรรมหรือสถานการณ์เล็ก ๆ ที่ถูกมองข้าม
เมื่อองค์กรเติบโตขึ้น จำนวนบุคลากรเพิ่มขึ้น โครงสร้างการทำงานซับซ้อนขึ้น และการตัดสินใจมีผลกระทบในวงกว้างมากขึ้น ความสามารถของผู้นำในการสังเกตและตีความพฤติกรรมของคนจึงมีความสำคัญมากขึ้นตามไปด้วย
บทเรียนจาก ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา จึงสะท้อนให้เห็นว่า การบริหารคนที่มีประสิทธิภาพไม่ได้หมายถึงการจับผิดหรือควบคุมบุคลากร แต่คือการรู้จักสังเกต ตั้งคำถาม ตรวจสอบข้อมูล และตัดสินใจอย่างเหมาะสมกับสถานการณ์
“เชื่อใจโดยไม่ประมาท ตรวจสอบโดยไม่หวาดระแวง”
หัวใจสำคัญของ Session นี้สามารถสรุปได้ว่า ผู้นำควร เชื่อใจโดยไม่ประมาท และตรวจสอบโดยไม่หวาดระแวง
การสร้างองค์กรที่แข็งแรงจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับ Strategy เพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความสามารถของผู้นำในการเข้าใจ “คน” ที่กำลังขับเคลื่อน Strategy นั้นด้วย
ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา ได้พาผู้เข้าร่วมหลักสูตร PEM#4 กลับมาทบทวนมุมมองที่มีต่อพฤติกรรมมนุษย์ และชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการใช้ Judgment อย่างละเอียดในการบริหารคน
เพราะเมื่อองค์กรเติบโต สิ่งที่ผู้นำจำเป็นต้องเข้าใจมากขึ้น อาจไม่ใช่เพียงแค่กลยุทธ์ทางธุรกิจ แต่คือ “คน” ที่อยู่เบื้องหลังการขับเคลื่อนกลยุทธ์เหล่านั้น
PEM#4 – Psychology for Effective Management
หลักสูตร PEM#4 – Psychology for Effective Management มุ่งเน้นการนำความรู้ด้านจิตวิทยามาประยุกต์ใช้กับการบริหารจัดการ เพื่อให้ผู้บริหารและผู้นำสามารถเข้าใจทั้งตนเอง ผู้คน และบริบทขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
โดย Session Understanding Human Behavior for Adaptive Leadership ถ่ายทอดโดย ดร.ตฤณห์ โพธิ์รักษา เป็นอีกหนึ่งบทเรียนที่สะท้อนว่า “การเข้าใจคน” คือองค์ประกอบสำคัญของ Adaptive Leadership และการบริหารองค์กรในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง